Tị húy trong sinh hoạt của người Việt Nam

Lyhocdongphuong:

Phạm Văn Bân
www.advite.com

I. Khái niệm:

Phàm khi muốn tìm hiểu về tiếng nói, phong tục và tập quán, nguồn tài liệu chính của tôi là lịch sử bởi lẽ một bên là cái bóng và bên kia là cái hình; hai cái không thể tách rời ra được. Các sự kiện lịch sử giúp giải thích được rất nhiều nghi vấn, đặc biệt về tục tị húy cùng các ảnh hưởng của nó trong ngôn ngữ, địa danh và nhân danh.

Trong quá trình Trung và Nam tiến, khởi sự từ thời vua Lê Đại Hành (năm 980, chiếm tỉnh Quảng Bình) kéo dài mãi cho đến năm 1847 là năm vua Thiệu Trị phong vương cho Nặc Ông Đôn làm Cao Miên quốc vương, người Việt Nam đã hoàn toàn xâm chiếm và tiêu diệt các nước Chiêm Thành và Thủy Chân Lạp (tức miền Trung và Nam Việt Nam ngày nay). Nhưng sau đó, miền Nam bị Pháp chiếm làm thuộc địa (régime colonial), còn miền Bắc là xứ bảo hộ (forme protectorale, cai trị bởi chức quan Kinh Lược, Pháp dịch là Vice-roi) và miền Trung được "tự trị" bởi triều đình nhà Nguyễn trong khoảng 100 năm. Thực ra, ba xứ Bắc, Trung, Nam là ba trong năm xứ thuộc Liên Bang Đông Dương thuộc Pháp. Trải qua các biến cố lịch sử vừa nói, nhiều dấu vết đã lưu lại trong đời sống người Việt Nam, đặc biệt khi xét đến các khác biệt về tiếng nói và phong tục của người miền Bắc và miền Nam.

Dạy con kiểu Tây

Web Trẻ Thơ:

Con trai đi Mỹ du học, sau khi tốt nghiệp rồi định cư tại Mỹ. Và đã kiếm cho tôi con dâu người Tây tên Susan. Hiện giờ, cháu trai Peter đã 3 tuổi.

Mùa hè năm nay, con trai vì tôi đã đăng ký visa thăm người than. Thời gian 3 tháng lưu lại Mỹ, con dâu Tây Susan có cách giáo dục con cái làm tôi đây người mẹ chồng Trung Quốc phải đại khai nhãn giới.

Không ăn thì cứ nhịn đói. Mỗi buổi sang, sau khi Peter thức dậy, Susan để phần ăn sang lên bàn, thì tự mình đi bận rộn việc khác. Peter sẽ tự mình leo lên chiếc ghế, uống sữa, ăn bánh sandwich. Sau khi ăn no, nó sẽ tự về phòng của mình, tự tìm quần áo trên tủ, rồi tự lấy giày, rồi tự mình mặc lên.

Nguyên-Tắc Cúng, Khấn, Vái, và Lạy

E-cadao

 Khải-Chính Phạm Kim-Thư

 I. Nghi-Thức Cúng Gia-Tiên
 Khi cúng thì chủ gia đình phải bầy đồ lễ cùng với hoa quả theo nguyên-tắc “đông bình tây quả,” rượu, và nước. Sau đó, phải đốt đèn (đèn dầu, đèn cầy, hay đèn điện), thắp nhang, đánh chuông, khấn, và cúng trước rồi những người trong gia đình theo thứ tự trên dưới cúng sau. Nhang (hương) đèn để mời và chuông để thỉnh tổ tiên. Khi cúng thì phải chắp tay đưa lên ngang trán khấn. Khấn là lời trình với tổ tiên về ngày cúng liên quan đến tên người quá cố, ngày tháng năm ta và tây, tên địa phương mình ở, tên mình và tên những người trong gia đình, lý do cúng và lời cầu nguyên, v.v.. Riêng tên người quá cố ta phải khấn rõ nhỏ. Sau khi khấn rồi, tuỳ theo địa vị của người cúng và người quá cố mà vái hay lạy. Nếu bố cúng con thì chỉ vái bốn vái mà thôi. Nếu con cháu cúng tổ tiên thì phải lạy bốn lạy. Chúng ta cần hiểu cho rõ về ý nghĩa của Cúng, Khấn, Vái, và Lạy.
 II. Định-Nghĩa của Cúng, Khấn, Vái, và Lạy
 a. Cúng

Văn Hóa Bàn thờ Gia Tiên

E-cadao:

Khi Tết đến Xuân về, khi tới kỳ giỗ ông bà, tổ tiên, dẫu đang sống tận nơi đâu, các cháu con cũng nhớ sắp xếp thời gian và mọi điều kiện bồng bế nhau về đủ mặt. Trước bàn thờ nghi lễ truyền thống, ăn mặc lễ phục chỉnh tề, cử chỉ nghiêm trang, dọn lòng trong sạch hướng tâm linh cúng lạy, nguyện sống xứng đáng với ''bề trên''.


Sự tín ngưỡng ấy đã góp phần tạo thêm giá trị nhân văn, đạo đức truyền thống, bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc. Sự thờ cúng tổ tiên mách bảo con cháu giữ gìn đạo lý, nề nếp gia phong, sống tình nghĩa thủy chung, tu thân, hướng thiện. Thực tâm cầu thị, yêu đồng loại, sâu nặng cội nguồn... Theo các nhà nghiên cứu, có ba kiểu bàn thờ khác nhau. Đầu tiên là kiểu bàn thờ ông bà ta đưa từ miền Trung vào Nam Bộ, có 4 chân, bàn nghi ở giữa, có lư nhang, bộ chưng đèn.

Thông minh lỗi lạc hay khôn vặt bẻm mép

Nguyễn Hoa Lư

Một Thế Giới - Một cậu bé mới 7-8 tuổi, sao dám cắt ngang câu chuyện của người lớn với thái độ xấc xược như vậy. Không thể coi việc “nhanh miệng hỏi vặn quan” là sự “láu lĩnh, tinh nghịch, hồn nhiên” được. Cách xưng “tôi” của em bé trong hoàn cảnh “cầu hiền” của viên quan cần phải cân nhắc cẩn thận khi đưa vào SGK để dạy học.

1. “Em bé thông minh” là câu chuyện cổ tích trong SGK ngữ văn lớp 6. Chuyện kể về cậu bé 7-8 tuổi, con một người thợ cày đã biết ứng đối mau lẹ trước các tình huống oái oăm, cuối cùng được nhà vua phong làm Trạng nguyên, cho xây một dinh thự ngay cạnh hoàng cung để “tiện việc hỏi han”.

Cuối bài học, SGK giới thiệu “bài đọc thêm” là câu chuyện về Trạng nguyên Lương Thế Vinh (1441-1496), một nhân vật có thật trong lịch sử.

Tu hú là loài chim vô trách nhiệm và lưu manh bậc nhất.

Đồng hồ trăm tuổi độc nhất và Những chiếc đồng hồ cổ xưa nhất VN

Đồng hồ trăm tuổi độc nhất của Việt Nam

    Những chiếc đồng hồ chỉ giờ bằng ánh sáng mặt trời đã xuất hiện từ thời kỳ của các nền văn minh cổ đại. Điều lý thú là ở chỗ, chiếc đồng hồ Thái dương ở Bạc Liêu có thiết kế không giống với bất kỳ chiếc "đồng hồ mặt trời" nào khác từng được biết đến trên thế giới.

 

Đình làng ở Phố núi

Đình làng là công trình kiến trúc gắn bó với cư dân vùng đồng bằng từ rất xa xưa. Nhưng, ở ngay trung tâm thành phố Kon Tum thuộc khu vực Tây Nguyên này, cũng có những mái đình làng sừng sững "thi gan cùng tuế nguyệt". Những ngôi đình hoà nhập trong một không gian rộng lớn của vùng đất với những mái nhà Rông truyền thống, góp mặt cho sự đa dạng, phong phú của văn hoá các dân tộc Kon Tum.


Đình Lương Khế

Sự tích chùa Bác Ái và đình Võ Lâm

Tam quan chùa

Ảnh : "Chùa Việt Nam, xưa và nay"

Viết tắt chữ Việt trong ngôn ngữ @

Trần Tư Bình

I. Viết tắt tự tạo

II. Viết tắt theo quy luật chung

          A. Viết tắt chữ không dấu

          B. Hai đoạn thơ viêt tắt chữ không dấu

          C. Viết tắt chữ có dấu

III. Lời cuối

Hiện nay, giới trẻ thường sáng tạo nhiều kiểu viết tắt chữ Việt, phần nhiều là chữ không dấu, khi “chat” trên mạng hoặc viết tin nhắn ở điện thoại di động, … 

Đây là một trào lưu không ngăn chận được và sẽ không bao giờ dừng lại, cho dù có nhiều quan ngại nó sẽ ảnh hưởng đến sự trong sáng của tiếng Việt.